A Turkuł w rozmowie z Borowskim wypowiada takie słowa:

Kocham tych, których dusza głęboka jest, nawet gdy od ran serdecznych ginie, kogo drobne przejście zniszczyć może! - albowiem ci są, którzy przez most przechodzą.

To dosłowny cytat z dzieła Nietzschego Tako rzecze Zaratustra, które jest chyba jednym z najważniejszych, jeśli nie najważniejszym z dzieł filozoficznych, które wywarły wpływ na ducha tamtych czasów.
Świat współczesny dostarczał twórcy jedynie wzgardy i cierpienia, a stworzone dzieło mogło liczyć na zrozumienie i uznanie dopiero u potomności, bowiem jak pisał Ola Hanson w książce poświęconej Edgarowi Poe

Geniusze nigdy nie żyli w tym świecie, który obejmowali za pomocą swych zmysłów, rozwiniętych ponad przeciętną miarę i ponad typ normalny; ich świat inne miał granice i inne przestwory.

Według Przybyszewskiego jednostka twórcza stanowi czynnik podtrzymujący i doskonalący gatunek. Jest jednak skazana na zatratę, stanowi ofiarę na rzecz wyższego rozwoju gatunku. Bardzo często można doszukać się analogii pomiędzy rolą jaką wypełniał artysta, a rolą jaką odegrał Chrystus, którego śmierć była jednocześnie odkupieniem win całej ludzkości i nadzieją na lepsze życie w przyszłym świecie.

(...) nad nim pochylała się twarz męczennika. Po śnieżnym, prześwietlonym obliczu Hertensteina ociekał strugami pot, niby spod cierniowej korony wąskie strugi krwi.

Wracając jednak do wątku, w którym pisałem, że mimo wszystko artysta - który chciał istnieć jako artysta - musiał mieć odbiorców... Taka sytuacja prowadziła na drogę licznych kompromisów. Twórca, chcący mieć w posiadaniu pewną grupę czytelników, musiał dokonywać wielu zabiegów

przede wszystkim reklamy, wyłożenia dzieła na witrynę księgarską (obrazu - na publicznej wystawie), zdania się na łaskę rozmaitego kalibru recenzentów, drukowania w gazetach, schlebiania gustom, itp.

Świadomość licznych ustępstw spowodowała pojawienie się określenia "muza sprzedajna", czy wręcz mówiło się o prostytucji sztuki.

Książka jest dziś jako prostytuka: każdy kto ją kupi, rekomenduje ją przyjaciołom (...) W przeciwnym razie plwa na nią najbardziej w świecie.

I tak, w związku z koniecznością sprzedaży książki czy obrazu mnożą się motywy już nie świątyni, ale budy jarmarcznej, kramiku, kiermaszu. Artysta zaś, który godzi się na ustępstwa na rzecz publiczności i obniża poziom sztuki to już nie kapłan, czy mesjasz, ale błazen, linoskoczek, kuglarz, clown, cyrkowiec, pajac. W Próchnie znów odnajdziemy wyraz wątpliwości co do podniosłej roli sztuki.

Czyś ty nigdy nie czuł, że sztuka to nie jest rzecz dostojna? A ci jej kapłani?... Żaden człowiek tyle nie zniesie, ile ten, co triumfu oczekuje (...) Dzieła mówisz? Gdzie miara tych dzieł sztuki? W hałaśliwym młynie ludzkich gawęd? Na targowisku próżności? Na pstrym kiermaszu, gdzie lada poliszynel tłumy bawi (...)