W kolejnym etapie swojej komedii Strumieński postanowił "zająć" się Pawełkiem. Wrócił do swoich wcześniejszych teorii, że matką duchową chłopca jest Angelika.

A że syn miał po matce dziedziczyć talent, więc Strumieński zaczął w duchu przeznaczać Pawełka na malarza, chociaż nic nie mówił ani jemu, ani nikomu. Nie chciał zbyt wyraźnie urzeczywistniać swych konstrukcji, z którymi tylko igrał dotychczas, bal się także, by nie zwichnąć innych sił, które mogły drzemać w Pawełku, a jednak widocznie popychał go w jedną stronę.

Do tego doszły jeszcze teorie zasłyszane od Angeliki, podobne do tej, która mówi, że aby zostać artystą, trzeba w dzieciństwie przeżyć jakieś nadzwyczajne tajemnicze zdarzenie. Strumieński wmawiał Pawełkowi wiele niepotrzebnych rzeczy, zmyślał rozmaite fantastyczne historie, rzekomo mające miejsce w realnym świecie. Pobudzał Pawełka do podobnego komponowania, rozwijając w dziecku tym sposobem zmysł do kłamstwa artystycznego, do udanej wiary w rzeczy niemożliwe i nie istniejące. Strumieński uważał, że sam filistrzeje i dlatego chce przelać na syna resztki swojego artystycznego polotu. Wcielał się w ten sposób w rolę kuratora artystycznego, którą niegdyś wypełniał przed Angeliką.

I sięgnął dalej. Dawny idealny obraz czystej miłości (...) przeistoczył mu się pod wpływem nowych warunków. Wpływy kościelne (...) nasunęły mu wizje innej, egotycznej religii, z aparatem grobów, kościołów, ołtarzy gdzieś w przestrzeni, z unoszącym się jej duchem. Czego sam nie zrobił, zrobić już nie mógł, bo może miał umysł zaskorupiały i niepodatny, to chciał czuć teraz przez duszę syna, dać mu się zastąpić. Dawniej "rozpacz" jego nie była jeszcze tak uduchowiona, była w nim, teraz już wyszła w niego, zamieniła się w postać niewidzialną i szła za nim jak upiór, domagający się ofiary. Sądził, że już pora zaznajomić Pawełka z jego prawdziwą matką."

Strumieński chciał, aby Pawełek posłużył jako nowe medium, ale jego zabiegi o "odpowiednie" ukształtowanie naiwnej (i podatnej jeszcze na manipulacje) psychiki dziecka spowodowały, że chłopiec zaczął zachowywać się jak opętany

patrzył w obraz z wyuczoną bezkrytyczną ekstazą i zupełną wiarą, zakrywał sobie oczy, odwracał się i znów patrzył, po czym ukląkł, wyciągnął ręce i zaczął po cichu wymawiać chaotyczne zdania w rodzaju: nie odwiedzałem pani, bo mnie matka zamykała, może pani czego chce, może mi co rozkaże, niech mnie panie weźmie z sobą, niech pani przemówi do mnie itd.

Kolejnym przykładem podwójnej polityki Strumieńskiego, jest sprawa jego romansu z Berestajką. Mając w pamięci niedawny flirt z kuzynką, uważał teraz, że "raz poświęciwszy jedną sposobność (...) zrobił dość dla: idei", teraz los powinien był sam oddalić od niego pokusę, inaczej on wytłumaczy to sobie na swoją korzyść. Nie całkiem jeszcze wyraźnie działał w nim motyw: Może ta trzecia uratuje Olę, zedrze urok z Angeliki, zrobi to, czego nie może zrobić Ola jako legalna i dozwolona."

Wobec mitów erotycznych Irzykowski okazał się szczególnie konsekwentnym "mistrzem podejrzliwości". "Tajemnicom seksualnym" i emocjonalnym przeciwstawił "tajemnice intelektualne". Zakwestionował wiarę w spontaniczność, bezpośredniość i totalność uczuć. Ukazał wieloznaczne motywy, które tkwią u fundamentów "idealnych" konstrukcji. W "prawdach serca" kazał szukać chytrości rozumu i woli.