Strumieński w niedługim czasie odkrywa, że Kseńka składa jego choremu synowi wizyty i podczas jeden z takich wizyt zabija wariatkę. Mimo że nie żałował swego czynu, to w jego myślach pojawiło się przeświadczenie, że Kseńka "która dawała rozkosz jego synowi, jest właśnie uosobieniem tajemnic rozkoszy, czymś oderwanym od Angeliki (...) Kseńka Pałuba mogłaby mu się wydawać wilkołakiem Angeliki, niewyraźnym, biednym jej wcieleniem, które zabił, nie poznawszy jej. Prawie byłby kwiat rzucił na jej pierś, prawie byłby kazał sprawić jej lepszy pogrzeb, gdyby był całkiem pewny."

W tym miejscu chciałbym zakończyć ostatni rozdział mojej pracy w której starałem się przedstawić obraz artysty zawarty w Pałubie - jedynej powieści Karola Irzykowskiego.

A zatem kim jest artysta w Pałubie Karola Irzykowskiego?

Analizując losy głównych bohaterów, można chyba stwierdzić - przywołując jeszcze raz określenie Marii Podrazy - Kwiatkowskiej - że i tutaj artysta występuje w poczwórnej roli: Boga, ofiary, clowna i psychopaty.
Podejmując próby modyfikacji rzeczywistości, tak aby dostosować ją do własnych potrzeb, Strumieński zdaje się być kreatorem, który nieustannie zwalcza "niesymetryczne czynniki rzeczywistości, występujące w praktyce." Dokonując zafałszowanych zabiegów, stwarza sobie coraz to nowe teorie, które pozwalają mu dostosowywać się do nowych okoliczności. Stara się za wszelką cenę podtrzymać wytworzony przez siebie zafałszowany obraz otaczającego go świata.
Ale jednocześnie jest ofiarą własnego postępowania, kiedy w jego życie wkrada się nieustannie "pierwiastek pałubiczny", zmuszając go stosowania coraz mocniejszych środków. Zdaje się toczyć nieustanną wojnę z "Boginią Rzeczywistości", w której każdą kolejną bitwę przegrywa. Zastanawiająca jest jego determinacja, choćby wówczas, kiedy dla realizacji idealistycznych aspiracji, gotowy jest poświęcić nawet zdrowie syna. Pamiętamy, jak poprzez swoje zabiegi, doprowadza Pawełka niemal do obłąkania.
Jest też wywołującym śmiech clownem, na przykład wówczas, kiedy zamyka się na długie godziny w mauzoleum Angeliki, aby tam odprawiać swoje "żałobne misterium". W oczach Oli jest cierpiącym kochankiem, ale to tylko kolejna zafałszowana rola. O jego rzeczywistej postawie dowiadujemy się wówczas, kiedy czytamy, że tak naprawdę jego cierpieniem w mauzoleum było czytanie książek, palenie papierosów, czy po prostu zwyczajna drzemka.
Jest również psychopatą, choćby wówczas, kiedy wpada na pomysł, aby schemat zaczerpnięty z Powinowactwa z wyboru przenieść na płaszczyznę własnego życia.
Równie cennych przykładów ilustrujących postać artysty dostarczają inni bohaterowie Pałuby, bowiem Irzykowski nie oszczędza żadnej z wykreowanych przez siebie postaci. Warto tutaj wspomnieć choćby o Angelice, z jej atrybutem wyjątkowości w postaci hymen cornutum, czy Gasztolda z upozorowanym samobójstwem.

Mam nadzieję, że w mojej pracy udało mi się wystarczająco dokładnie przedstawić obraz artysty zawarty w Pałubie. Żywię również nadzieję, że po przeczytaniu tego tekstu znajdzie się ktoś, kto poświęci swój czas na lekturę tej fascynującej powieści.